Ahmet Cevdet Paşa kimdir hayatı eserleri

ahmet-cevdet-pasaAHMET CEVDET PAŞA
Tarihçi (1822-25 mayıs 1895). Bulgaristan’ın Lofça kasabasında doğdu. İlk ve ortaöğrenimini memleketinde yaptıktan sonra İstanbul’a geldi; medrese öğrenimini sürdürürken Murat Molla Tekkesinde Farsça, Hendesehane’de matematik ve kozmoğrafya dersleri aldı, Fransızca öğrendi (1839-45). Kısa süre kadılık ve müderrislik yaptıktan sonra Maarif Meclisi üyeliği, Darülmuallimin (Öğretmen Okulu) müdürlüğü (1850), Encümeni Dâniş üyeliği (1851), Vak’anüvislik (1855), Meclis-i Âli-i Tanzimat üyeliği ve Arazi Komisyonu Reisliği (1857) görevlerinde bulundu. 1865’ten sonra Vezir rütbesiyle Halep, Bursa, Maraş, Yanya valiliklerine gönderildi. Birkaç kez Adliye, Maarif, Evkaf nazırlıkları yaptı. Devlet Şûrası Başkan yardımcılığına seçildi. Bir hafta kadar da Nazırlar Heyeti Başkanlığına getirildi.

1855’te Vak’anüvislik görevi verilen Cevdet Paşa, imparatorluğun 1774 – 1825 yılları arasında yaşadığı olayları kaleme alırken Montesquieu (1689-1755), Michelet (1798-1874) gibi Fransız tarihçilerinin getirdikleri yöntemleri uygulama çabası göstermiştir. Yalnız gözlemlerle yetinmeyerek, olayların hem
doğrusunu araştırmış, hem nedenleri ve sonuçlan üzerinde değerlendirmeler, karşılaştırmalar yaparak sentezci tarih anlayışına doğru önemli adımlar atmıştır. Eserinin giriş bölümünde İmparatorluğun
yükseliş, duraklama ve çöküş dönemlerinde dayandığı sınıf ve tabakaların durumlarını incelemesi, ilgi düştükçe Avrupa devletlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini söz konusu etmesi tarih anlayışının yenilikçi yönleridir, öte yandan Fuat Paşa ile birlikte yazdığı Kavaid-i Osmaniye ile Agâh Sırrı Levent’in belirttiği gibi, geleneksel dil yapısını kırmayı düşünmeden Osmanlı dilinin kurallarını saptayarak Türkçe, Arapça ve Farsçadan oluşmuş üç yönlü bir dilbilgisi meydana getirmiştir.

Başlıca Eserleri: Kavaid-i Osmaniye (1851; sadeleşmiş basımı Kavaid-i Türkiye adiyle 1873), Belâgat-i Osmaniye (Osmanlı Edebiyatı Bilgileri, 1881), Tarih-i Cevdet (12 cilt, 1854 -1885),
Kısas-t Enbiya (Peygamberler Tarihi, 12 cilt, 1874 -1888), Kırım ve Kafkas Tarihçesi (2 bas. 1889 – 1890).

Kaynaklar: Fatma Aliye, Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı, 1901; M. Şakir Ülkütaşır, Ahmet Cevdet Paşa, Hayatı, Şahsiyeti,

Eserleri (1945); Prof. Ebülulâ Mardin, Medenî Hukuk Cephesinden Ahmet Cevdet Paşa (1946,1948); Ahmet Hamdi Tanpınar, Cevdet Paşa Hakkında Düşünceler («İstanbulDergisi» 14, 15, 16, sayılar, 15 haziran – 15 temmuz 1945).

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir